Οι Μύλοι της Φραγκίστας

Εκεί που συναντώνται τα ρέματα ο Κερασοβίτης και το Φραγκιστινόρεμα λειτουργεί όλο το χρόνο ένας από τους τελευταίους νερόμυλους. Το μύλο, τη νεροτριβή και το μαντάνι που ανήκουν και στα δύο χωριά την Ανατολική και τη Δυτική Φραγκίστα, λειτουργεί σήμερα η Αλεξάνδρα και ο Χαράλαμπος Γαλανός. Τα νερά των Αναυσάδων που παλαιότερα ήταν πιο ορμητικά ήταν η αφορμή να γίνουν τρεις μύλοι. Ο κάτω μύλος που λειτουργεί σήμερα, ο μύλος του Θεμελή και ο πάνω μύλος όπου λόγω και της βλάστησης δεν φαίνεται το σημείο που ήταν χτισμένοι. Ο μύλος του Θεμελή σταμάτησε τη λειτουργία του περίπου το έτος 1965. Αυτός που ήξερε και έφτιαχνε μυλόπετρες ήταν ο Χαράλαμπος Θεμελής που σύμφωνα με μαρτυρίες πριν το 1940 έφτιαξε το μύλο που ονομάζονταν «Μύλος του Θεμελή» και πιθανόν έφτιαξε και τον κάτω μύλο που τον λειτούργησε το 1940 έως το 1950, και τον άφησε λόγω γήρατος. Μετά τον ανέλαβε ο Δημήτρης Γαλανός με το παρατσούκλι Μαστραπάς, που τον δούλεψε μέχρι το έτος 1990, όπου για άγνωστους λόγους δυστυχώς κάηκε. Το εξαιρετικό ξύλινο κτίσμα ήταν πέραν των άλλων και η στάση του μονοπατιού στο ρέμα, των κατοίκων που πήγαιναν πεζοί ή με τα ζώα για συναλλαγές στα κοντινά χωριά και κυρίως στη Δυτική Φραγκίστα. Υπάρχει και μια σπηλιά κοντά στο μύλο που οι γανοτζήδες γάνωναν τα χαλκώματα. Ο Μπάμπης το χειμώνα που κάθεται στο τζάκι πελεκάει ξύλα για γκλίτσες και κουτάλια. Επίσης φτιάχνει πέραν από αλεύρι, εξαιρετικό τραχανά, καθώς τσάι και ρίγανη που μαζεύει από τα βουνά. Το καλοκαίρι οι συναντήσεις στο μύλο και στη νεροτριβή θυμίζουν κάτι από τα παλιά.     

Πηγή: Έθνος-Κυνήγι. Δημοσιογράφος Ηλίας Προβόπουλος

Προϊόντα

 Στην Ανατ Φραγκίστα έχουν εδώ και αρκετά χρόνια εγκαταληφθεί οι καλλιέργειες εκτός από λίγες περιπτώσεις που κάτοικοί της καλλιεργούν για δική τους χρήση, κηπευτικά και καρποφόρα δέντρα. Δεν είναι σπάνιες οι φορές που στα τοπικά καταστήματα θα βρείτε κάποια απ' αυτά τα προϊόντα, ιδιαίτερα εξαιρετικά κεράσια την άνοιξη και καρύδια το φθινόπωρο και βέβαια εκλεκτό μέλι. Αντιθέτως, άφθονο κοι καλής ποιότητας είναι το κρέας καθώς αρκετοί συνεχίζουν να εκτρέφουν κοπάδια αιγοπροβάτων, ακόμα και χοιρινά και μοσχάρια επίσης υπάρχει και μονάδα εκτροφής στρουθοκαμήλων. Πολύ καλό είναι επίσης το τυρί που παράγεται στο χωριό και ακόμα καλύτερο αλλά σε μικρές ποσότητες το βούτυρο και το γιαούρτι καθώς και τα λουκάνικα. Ότι σερβίρεται επομένως στο χωριό κατ' αποκλειστικότητα προέρχεται από την περιοχή του. Αν κάποιος είναι τυχερός, μπορεί να βρεί και θαυμάσιο αλεύρι από καλαμπόκι. Αυτό βέβαια συμβαίνει μόνον όταν λειτουργεί ο μύλος και μη φανταστείται τίποτα τεράστιες ποσότητες. Μιά χούφτα μόνο, εκτός βέβαια αν έχει δικό του και το πάει για άλεσμα. Υφαντά και μάλλινα δεν κατασκευάζονται πλέον στην Ανατ. Φραγκίστα, αλλά εδώ πάλι αν κάποιος έχει δικό του, κανένας δεν τον εμποδίζει να τα πάει στη νεροτριβή για πλύσιμο. Φυσικά πρέπει πρώτα να ειδοποιήσει τους υπεύθυνους. Στην Αν. Φραγκίστα θα βρεί κανένας καλό κρασί . Τα ντόπια σταφύλια, από όσα κλήματα έχουν απομείνει χρησιμοποιούνται στην παρασκευή τσίπουρου το οποίο ομολογουμένως είναι εξαιρετικό.