Πλυσταριά

 Η σχέση της Αν. Φραγκίστας με τα νερά, μοιάζει να ξεκινάει από την αρχή του κόσμου. Παντού νερά και πλατάνια, γεφύρια, αυλάκια, λείψανα της ανθρώπινης προσπάθειας να φιλιώσουν με το νερό, να το γητεύσουν, να το βάλουν στην υπηρεσία τους. Παντού το νερό έχει βάλει την σφραγίδα του στην πορεία αυτού χωριού. Εκείνο όμως που είναι ιδιαίτερο στην Αν. Φραγκίστα είναι τα πλυσταριά της. Δεν απαντάται σε κανένα άλλο χωριό της Ευρυτανίας, ανάλογη περίπτωση. Από τη στιγμή που αιχμαλωτίστηκε το νερό και μπήκε στο αυλάκι, έφθασε μέχρι το χωριό κι έτσι πριν ακόμα δικτυωθούν τα σπίτια με τον κεντρικό αγωγό, το νερό έστησε τα πλυσταριά, δημόσιους χώρους δηλαδή, στεγασμένους και με εγκαταστάσεις για το άναμα της φωτιάς για να θερμαίνουν το νερό. Η δημιουργία των πλυσταριών, ανεξάρτητα από τις ανάγκες και την ευκολία, σαφώς διαχωρίζει τις γυναίκες της Αν. Φραγκίστας από αυτές των άλλων χωριών σε μιά έκφραση επικοινωνίας και ενδεχομένως και κοινωνικής διαστρωμάτωσης. Πρώτον, τις αποκλείει από αυτό καθ' εαυτό το ποτάμι όπου κατά συνθήκην οι γυναίκες των άλλων χωριών οδηγούνταν για την πλύση. Επιφανειακά το γεγονός δεν λέει πολλά, αλλά ψάχνοντας σ' εκείνα τ' απονέρια καταλαβαίνουμε πως οι γυναίκες της Αν. Φραγκίστας δεν καταδέχονταν καν να κατέβουν όπως οι άλλες στο ποτάμι. Κατά δεύτερον, εξαιτίας βεβαίως και του μεγέθους του χωριού, απαντάμαι σήμερα τέσσερα πλυσταριά, ένα σε κάθε γειτονιά. Το γεγονός ασφαλώς και τεμάχιζε την κοινωνία του χωριού και επηρρέαζε συμπεριφορές. Η ονοματολογία τους, ομολογεί κάποια πράγματα.

 Τα πλυσταριά της Ανατ, Φραγίστας τα τελευταία χρόνια οδηγήθηκαν στη σιωπή. Εκεί που αντιλαλούσε ολόκληρη η γειτονιά από τις φωνές των γυναικών και τον αγώνα τους με τα ρούχα, εκεί που ήταν οι καλύτερες στιγμές των παιδιών με τα παιχνίδια τους, εκεί που ζωντανή γινόταν η επικοινωνία των συγχωριανών κι εκεί που «έβγαιναν» όλες οι ειδήσεις, τώρα πυκνοί κισσοί αγκαλιάζουν τους τοίχους, τις γούρνες και τις κάνουλες. Θύματα του δικτύου ύδρευσης τα πλυσταριά ωστόσο παραμένουν ευτυχώς όρθια και κάποια άρχισαν να αναπαλαιώνονται δίκην μνημείου και σχολαστικής τέρψης μόνον των νεωτέρων και προς συντήρηση της μνήμης των τρανότερων Ανατολικοφραγκιστιανών.